ابن جرير نيز از سعيد بن جبير ، مانند آن را نقل كرده است . « 1 » [ 1 / 480 ] فرّاء و ابو عبيده گفته‌اند : « عالَم عبارت است از كسانى كه تعقّل مىكنند و آنان ، چهار گروه‌اند : انس و جنّ و فرشتگان و شياطين . » ابن كثير گويد : « فرّاء و ابو عبيده گفته‌اند : " عالَم عبارت است از كسانى كه تعقّل مىورزند و آنان ، انس و جنّ و فرشتگان و شياطين مىباشند و به چهارپايان ، عالَم گفته نمىشود . " » ابو الفتوح رازى نيز چنين گفته است . « 2 » [ 1 / 481 ] زيد بن اسلم گويد : « آنان كسانى اند كه روزى مىخورند . » « 3 » [ 1 / 482 ] سخن ابو عمرو بن علاء نيز همانند سخن زيد است كه « آنان موجودات داراى روح هستند . » « 4 » [ 1 / 483 ] از زيد بن اسلم و ابو محيصن نقل شده است : « عالَم ، هر موجود داراى روح است كه آن روح ، وى را در بر گرفته باشد . » « 5 » [ 1 / 484 ] از ابن عباس نيز چنين نقل شده است : « هر موجود داراى روح كه روى زمين بجنبد . » « 6 » ديدگاه ديگرى نيز وجود دارد كه مىگويد : عالَمين ، همهء انواع آفريدگان جز خداست ؛ بنابراين تفاوت آن با « عالَم » ( به صورت مفرد ) اعتبارى مىباشد ؛ زيرا اگر غير خدا ، همگى ، به صورت يك كل در نظر گرفته شوند ، اسم « عالَم » بر آن اطلاق مىگردد ، ولى اگر در قالب اصناف و انواع و در شكل‌ها و رنگ‌هاى گوناگون لحاظ گردند ، هر دسته ، عالَمى خواهد بود و جمع آنها ، عوالم و عالمون مىباشد . البته در

--> ( 1 ) . بنگريد به : الدرّ ، ج 1 ، ص 33 و 34 ؛ طبرى ، ج 1 ، ص 95 ، به نقل از مجاهد و سعيد بن جبير ؛ ابن ابى حاتم ، ج 1 ، ص 28 ، به نقل از مجاهد . ( 2 ) . قرطبى ، ج 1 ، ص 138 ؛ ابن كثير ، ج 1 ، ص 25 ؛ بغوى ، ج 1 ، ص 74 و به نقل از ابو عبيده ؛ ابو الفتوح ، ج 1 ، ص 72 و 73 . ( 3 ) . قرطبى ، ج 1 ، ص 138 ؛ ابو الفتوح ، ج 1 ، ص 73 ، به نقل از عبد الرحمان بن زيد بن اسلم . ( 4 ) . قرطبى ، ج 1 ، ص 138 . ( 5 ) . ابن كثير ، ج 1 ، ص 25 . ( 6 ) . قرطبى ، ج 1 ، ص 138 ؛ ابو الفتوح ، ج 1 ، ص 73 .